VI STE .
POSETILAC NAŠEG WEB SITE-a
.
 
... KLINIKA ZA ANESTEZIOLOGIJU I INTENZIVNO LEČENJE

ISTORIJAT I DOPRINOS BOLNICE KBC „Dr DRAGIŠA MIŠOVIĆ - DEDINJE“ SRPSKOJ ANESTEZIOLOGIJI

Sve je počelo 1953 godine. Tada mladi lekar, dr Predrag Lalević, raspoređen na hirurškom odeljenju bolnice Dragiša Mišović, dobija ponudu da specijalizira anesteziologiju. U to vreme, u našoj bolnici anesteziju su davali bolničari, u najboljem slučaju lekarski pomoćnici. Iako skeptičan, dr Lalević je početkom 1953. godine započeo specijalizaciju, "ostao" u anesteziologiji 40 godina, i dao ogroman, neprocenjiv doprinos razvoju, unapređenju i statusu naše struke u civilnom zdravstvu Srbije!

Nakon godinu dana provedenih u Glavnoj vojnoj bolnici, 1954. godine dr Lalević se vraća u bolnicu „Dr Dragiša Mišović“, kao prvi lekar koji je davao anesteziju! Pored njega, ovim poslom su se bavila još tri anestetičara. Od aparata za anesteziju su raspolagali jednim Bojlovim aparatom, zatim tada najsavremenijim aparatom za anesteziju marke Drager – Romulusom. Neke anestezije su izvođene i EMO inhalatorom, u kome je etar isparavao zagrevanjem sa toplom vodom, kao i Ombredanovom i Šimelbušovom maskom. Endotrahealna intubacija je izvođena samo kod većih zahvata!

Kao stipendista Svetske zdravstvene organizacije, dr Lalević je godinu dana boravio u Školi anestezije pri Univerzitetu u Kopenhagenu. Po povratku u Beograd, 1955. godine je položio specijalistički ispit kao prvi civilni specijalista anesteziolog. Vrlo brzo odlazi na poslediplomsko usavršavanje na „Mejo kliniku“ u Americi. Dr Lalević se vratio u Beograd i bolnicu „Dr Dragiša Mišović“ pun elana i ideja kako da znanje i iskustvo koje je stekao u Holandiji i Americi prenese u našu sredinu. U bolnici „Dr Dragiša Mišović“ je krenuo u organizaciju savremene službe anesteziologije i reanimacije, po ugledu na centre u kojima se usavršavao.
Od tada, lični i profesionalni razvoj prof. Lalevića i evolucija službe anesteziologije bolnice „Dr Dragiša Mišović“ su išli uporedo, i bili čvrsto vezani, sve do njegovog odlaska u penziju, 1992. godine sa istorijom anestezije u našoj zemlji.

1956. godine dr Lalević se izborio za osnivanje samostalnog Odseka, koji je kasnije (1969) prerastao u Odeljenje za anesteziju i reanimaciju. 1978. je osnovan Institut za anesteziologiju i reanimatologiju Kliničke bolnice „Dr Dragiša Mišović“, da bi 1988. godine u našoj bolnici osnovana prva Klinika za anesteziologiju i reanimaciju u Srbiji, na čijem je čelu bio prof. Lalević do svog penzionisanja.

1957. godine, sa dolaskom prvih đaka, specijalizanata dr Olivere Radojković i dr Nade Sušnik, počinje pedagoški rad dr Lalevića. Uveo je redovnu seminarsku nastavu četvrtkom u pet, što je kasnije ostalo kao tradicija. Tako je u bolnici „Dr Dragiša Mišović“ počela sa radom prva jugoslovenska škola anestezije, kroz koju je do 1993. godine prošlo 550 anesteziologa iz čitave bivše Jugoslavije.

Na Institutu, a kasnije na Klinici za anesteziologiju i reanimaciju KBC „Dr Dragiša Mišović - Dedinje“ se takođe odvijala i redovna poslediplomska nastava na Katedri za anesteziologiju sa reanimatologijom.

Prof. Lalević je od 1960. godine bio član, a od 1976. predsednik Komisije za polaganje specijalističkog ispita iz anesteziologije i reanimatologije, pred kojom je ispit polagalo 700 lekara iz čitave Jugoslavije.

Dr Predrag Lalević je za docenta Medicinskog fakulteta izabran 1966, za vanrednog profesora 1973, a redovnog profesora 1978. godine.

Prof. Lalević je jedan od osnivača Sekcije za anesteziologiju i reanimatologiju Srpskog lekarskog društva, i bio njen prvi sekretar, a kasnije u više mandata i njen predsednik.

1979. godine prof. Lalević je, na osnovu svog ogromnog znanja i iskustva stečenog u bolnici „Dr Dragiša Mišović“, objavio knjigu " Uvod u anesteziju i kardiopulmonalnu reanimaciju" - prvu anesteziološku knjigu u bivšoj Jugoslaviji, kao i prvi (i za sada jedini) udžbenik anesteziologije na srpskom jeziku.

1960-ih i 1970-ih godina, Odeljenje, a kasnije Institut za anesteziologiju i reanimatologiju Kliničke bolnice „Dr Dragiša Mišović“, se razvijalo fantastičnom brzinom, postižući rezultate i uspehe koji su izuzetno zapaženi. Ozbiljnost naučnog, stručnog i organizacionog rada na području anesteziologije i reanimacije dovelo je ovo Odeljenje na čelo anesteziološke službe u Srbiji, i uvrstilo ga u vrh sličnih odeljenja u tadašnjoj Jugoslaviji.

U Kliničkoj bolnici „Dr Dragiša Mišović“ je prvi put primenjena opšta anestezija u operaciji tireoidne žlezde, prvi put primenjena opšta anestezija prilikom elektrošok terapije a urađena je i prva tonzilektomija u opštoj anesteziji kod dece u SFRJ.

U monografiji koja je objavljena povod 25 godina od osnivanja Kliničke bolnice „Dr Dragiša Mišović“ (1977.) piše: " Odeljenje za anesteziju i reanimaciju obezbeđuje anesteziju u 11 operacionih sala, na neuropsihijatrijskom i rendgenološkom odeljenju, kao i postoperativno zbrinjavanje svih hirurških i ginekoloških pacijenata naše bolnice. Takođe učestvuje i u razvoju eksperimentalne hirurgije. "

Prof Lalević i prof Glišić su dali i veliki doprinos u razvoju kardiovaskularne hirurgije u tadašnjoj Kliničkoj bolnici Dr Dragiša Mišović. Dr Glišić je proveo četiri meseca na usavršavanju iz kardiovaskularne anestezije u Pragu, kod čuvenog prof Hejhala, koji je i učestvovao u unapređenju i modernizaciji kardiovaskularne hirurgije naše bolnice. I pre njegovog angažovanja kao konsultanta, hirurzi naše bolnice, na čelu sa prof. Ivom Popovićem Djanijem, su radili neke kardiovaskularne operacije iz ove oblasti u opštoj anesteziji, npr komisurotomije, zatvaranje ductus arteriosusa kod dece itd . Sa dolaskom prof Hejhala, počele su da se rade velike kardiovaskularne operacije u opštoj i regionalnoj anesteziji, kao što je aorto-bifemoralni bypass. Na tim temeljima, odvajanjem u zasebnu zgradu, je i nastao jedan od vodećih instituta kardiovaskularne hirurgije na ovim prostorima – današnji Institut za kardiovaskularne bolesti – Dedinje. Takođe je iz naše bolnice, odlaskom nekoliko lekara-anesteziologa ( dr Ilija Trifunović, dr Vlada Ilić, dr Verdi Kerimović, dr Branka Vilč, dr Slavko Knežević), nastalo i Odeljenje anesteziologije tog Instituta.

Reorganizacijom zdravstvene službe Beograda, krajem 1976. godine je formiran Kliničko bolnički centar "Dedinje", koji je nastao ujedinjenjem Kliničke bolnice „Dr Dragiša Mišović“ i Železničke bolnice. Odeljenje anesteziologije i reanimacije je takođe bilo zahvaćeno ovim promenama. Od dva kolektiva je nastao jedan, veći, bolji i kvalitetniji. Kolege iz oba dela ove jedinstvene službe su dali svoj doprinos i pečat razvoju anestezije, i bili su vrednovani i priznati na nacionalnom nivou.

U periodu od 1985.-1989. godine, anesteziolozi naše bolnice su sticali prva iskustva u primeni regionalne anestezije u akušerstvu. Jedan od prvih anesteziologa koji se ovim bavio je bio dr Miodrag Cakić, koji je proveo jedno vreme na obuci u Zagrebu, na Klinici "Rebro". U "Železničkoj bolnici" 1986. godine je izveden prvi "bezbolni" porođaj u periduralnoj anesteziji u Srbiji (dr Cakić), a na VI

Kongresu anesteziologa Jugoslavije, 1989. anesteziolozi naše bolnice su objavili prvi rad na ovu temu ( Cakić M., i sar. : Epiduralna anestezija i bezbolni porođaj). Najveći doprinos razvoju, i što je važnije, popularizaciji ove metode je dala dr Gordana Roknić, koja je sve do 1999. godine bila najemenentniji akušerski anesteziolog u Beogradu i Srbiji.

Prof. dr Stanoje Glišić je došao u Kliničku bolnicu „Dr Dragiša Mišović “ 1966. godine. Nakon tri godine položio je specijalistički ispit, od kada aktivno učestvuje sa prof Lalevićem u drugom važnom poglavlju u istoriji naše službe.

Po završetku specijalizacije, dr Stanoje Glišić je boravio dve godine (1971 i 1972) na stručnom usavršavanju u Holandiji, u Roterdamu. Tu se prvi put upoznao sa regionalnom anestezijom. U to vreme u Holandiji, centralni nervni blokovi su već imali široku primenu u mnogim granama hirurgije, pa je dr Glišić stekao iskustvo koje je, po povratku u Beograd, sa velikim entuzijazmom preneo u svoju matičnu kuću. Zaslužan je za uvođenje regionalne anestezije u redovnu kliničku praksu anesteziologa, jer su se do tada njome bavili (vrlo retko) samo hirurzi i ginekolozi.

Prvi rad u kome se spominje angažovanje jugoslovenskih anesteziologa u regionalnoj anesteziji je objavljen decembra 1972. na Sekciji za anesteziologiju SLD-a, pod nazivom „Naša početna iskustva sa centralnim nervnim blokovima“ (dr Glišić S. i saradnici). Tokom naredne tri decenije, progresivno se povećavao broj pacijenata kojima su davani centralni nervni blokovi. Takođe se povećavao i broj idikacija za njihovu primenu: operativni zahvati, bezbolni porođaji, terapija bola.Vremenom je KBC „Dr Dragiša Mišović - Dedinje“ postao najpoznatiji i najpriznatiji centar za edukaciju iz oblasti regionalne anestezije i analgezije na prostoru bivše Jugoslavije.

Deo istorije Klinike za anesteziologiju i reanimaciju KBC „Dr Dragiša Mišović - Dedinje“, čini i razvoj Jedinice intenzivnog lečenja. Vrlo rano je oformljeno Odeljenje intenzivne nege - za postoperativno zbrinjavanje najtežih hirurških i ginekoloških pacijenata. Anesteziolozi su krajem '70 - ih preuzeli na sebe lečenje ovih bolesnika. U početku dr Miroslav Pešić, kasnije i dr Nada Levnajić, prva načelnica Odeljenja intenzivne nege.

Od 2002. godine načelnica Jedinice intenzivnog lečenja je Prim. dr Snežana Skelić – Zatežić. Njen dolazak na to mesto se poklapa sa ekspanzijom službe lečenja kritično obolelih. Danas Jedinica intenzivnog lečenja ima 10 kreveta, opremljena je sa kompletnim neinvazivnim i invazivnim monitoringom kritično bolesnih ( između ostalog i najsavremenijim hemodinamskim /posedujemo i trantorakalnu bioimpedancu/ i respiratornim monitoring), kao i savremenim mašinama za disanje.

Uporedo sa razvojem anesteziologije i intenzivnog lečenja, u našoj bolnici se razvijala i terapija bola. Još 1970-ih godina, sa povratkom dr Stanoja Glišića iz Holandije, anesteziolozi su počeli da primenjuju, u svakodnevnoj praksi, periduralnu analgeziju i različite periferne nervne blokove u terapiji akutnog i hroničnog bola najrazličitije etiologije. Od 2007. godine u Jedinici intenzivnog lečenja se rutinski koriste PCA pumpe (doc Stevanović) za kupiranje bola u postoperativnom toku, čime je značajno poboljšan kvalitet lečenja čak i najtežih bolesnika. Treba spomenuti i studijski boravak dr Snežane Skelić, početkom '90-ih godina, u Vojnoj bolnici u Pekingu, gde je prošla obuku i stekla znanje i veštinu u primeni akupunkture u analgetske svrhe. 2003. godine ass. dr Predrag Stevanović je bio na usavršavanju u Massachusetts general hospital, Harvard Medical School, Boston, u Centru za interventnu terapiju bola, nakon čega su uvedene dve nove metode: fluoroskopski vođena translaminarna i transforaminalna blokada epiduralnog prostora, kao i blokada dorzalnih ramusa spinalnih nerava.

Time je proširen spektar tehnika koje anesteziolozi KBC „Dr Dragiša Mišović - Dedinje“ danas koriste u svom kliničkom radu pod geslom "Divinum est sedare dolorem"

Svoj rad kao anesteziologa prof. Glišić je obogatio kada je postao asistent Medicinskog fakulteta u Beogradu, 1978. godine.

Prof. Stanoje Glišić je u periodu od 1990. – 1995. godine bio direktor KBC „Dr Dragiša Mišović - Dedinje“, a posle prof. Lalevića i direktor Klinike za anesteziologiju i reanimatologiju. Sa odlaskom prof. Lalevića u penziju, trend napredovanja i modernizacije službe je nastavljen.

Posle penzionisanja prof. Stanoja Glišića, za direktora Klinike je imenovan asist dr Predrag Stevanović. On je u KBC „Dr Dragiša Mišović – Dedinje“ počeo da radi kao specijalista 1992. godine. 1998. godine je izabran za asistenta, a 2008. za docenta Medicinskog fakulteta u Beogradu.

Zahvaljujući Prof. dr Stevanoviću, postoji nekoliko događaja koji su obeležili anesteziološku praksu u našoj bolnici poslednjih godina. Godine 1996. u kliničku praksu je uveden novi inhalacioni anestetik Sevofluran i počela da se primenjuje anestezija niskim protokom. Po prvi put se primenjuje moderna TIVA tehnika – TCI anestezija 1998. godine. 2004. počinje primena nekvantitativnog zatvorenog sistema anestezije sa malim protokom. Učinjeni su i prvi koraci u korišćenju hemodijafiltracije kod kritično obolelih, 2006. godine, a tada je zvanično otvorena i registrovana ambulanta za anesteziju i terapiju bola.

Anesteziolozi naše Klinike su imali veliku ulogu i u razvoju laparoskopske hirurgije,. O tome govori i činjenica da je na svim kursevima Škole endoskopske hirurgije (JUEH) predavanja držao i ass. Predrag Stevanović, a da su praktično znanje iz te oblasti u našoj bolnici sticali kako hirurzi, tako i anesteziolozi.

U ovom trenutku, na Klinici za anesteziologiju i reanimatologiju KBC „Dr Dragiša Mišović – Dedinje“ zaposleno je ukupno 23 specijalista anesteziologije i reanimatologije, kao i 2 specijalizanta alnesteziologije i 4 klinička lekara.

Do 1999. godine je u KBC „Dr Dragiša Mišović – Dedinje“ godišnje rađeno oko 12000 operacija u nekoj od tehnika anestezije.

Drugi deo priče o istoriji anesteziološke službe današnjeg KBC „Dr Dragiša Mišović – Dedinje“ je priča o Železničkoj bolnici. Iako su i pre II svetkog rata u njoj postojale brojne hirurške grane, njihov razvoj nije pratio i razvoj anesteziologije. Prvi anesteziolog i prvi lekar koji je davao anesteziju u Železničkoj bolnici je bio dr Bojan Mehle, đak prof. Severa Kovačeva. Bio je među prvim civilnim specijalistima anesteziologije, i jedan od osnivača Sekcije za anesteziologiju i reanimatologiju Srpskog lekarskog društva. Dr Mehle je počeo da radi krajem 1950-ih godina, i dugo godina bio jedini anesteziolog u bolnici. Čak i posle njegovog dolaska, dugo nisu primani novi lekari, jer su posao davanja anestezije radili, što je bilo uobičajno u to vreme, lekarski pomoćnici ili bolničari. Sa povećanjem obima posla, počela je da raste i da se modernizuje služba anestezije. Pre spajanja sa Kliničkom bolnicom „Dr Dragiša Mišović“, u Železničkoj bolnici su anesteziolozi radili na Odeljenjima hirurgije, ginekologije i akušerstva, urologije i ORL.

Reorganizacijom zdravstvene službe Beograda, krajem 1976. godine je formiran Kliničko bolnički centar "Dedinje", koji je nastao ujedinjenjem Kliničke bolnice „Dr Dragiša Mišović“ i Železničke bolnice. Odeljenje anesteziologije i reanimacije je pratilo ove promene. Od dva kolektiva je nastao jedan, veći, bolji i kvalitetniji. Kolege iz oba dela ove jedinstvene službe su dali svoj doprinos i pečat razvoju anestezije, i bili su vrednovani i priznati na nacionalnom nivou.

U okviru KBC „Dr Dragiša Mišović“ nastavili su da rade svoju uobičajnu anesteziološku praksu (sem na hirurgiji). Zajedničkim snagama, anesteziolozi ova dva kolektiva su godišnje radili preko 12 000 anestezija! Sve do 20. maja 1999. godine. Tada je, u toku jednog od vazdušnih napada NATO avijacije, bombardovan i porušen deo kompleksa Železničke bolnice. To je jedina zdravstvena ustanova na teritoriji tadašnje države, koja je uništena u toku NATO bombardovanja. Naše koleginice, dr Jelkica Međedović i dr Milka Kosanović, dežurni anesteziolozi te noći, bile su u bolnici kada je pogođena, među kolegama i pacijentima koji su preživele tu stravičnu noć. Ostaje upamćeno da su, samo nekoliko minuta pre nego što su pale bombe, izašle iz operacione sale sa ženom koja je imala hitan carski rez.

Posle bombardovanja Železničke bolnice, dva kolektiva jedne Klinike za anesteziologiju i reanimatologiju su se i fizički spojila, i počela da rade zajedno, u zgradi bolnice „Dr Dragiša Mišović“. U proleće 2008. godine, svečano je otvoren renovirani kompleks zgrada stare Železničke bolnice. Danas se anestezija radi u 14 operacionih sala, opremljenih sa modernim aparatima za anesteziju.

Osam sala poseduje anesteziološke radne stanice (Avance S-5 sa kompletnim intraoperativnim monitoringom), čime je anesteziolozima na raspolaganje stavljeno sve što moderna anestezija omogućava.


Na klinici za anesteziologiju i intezivno lečenje nekada su radili:
PROF. DR PREDRAG LALEVIĆ
DR LJUBIŠA STAMENKOVIĆ
PRIM. DR MIROSLAV PEŠIĆ
PROF. DR STANOJE GLIŠIĆ
PRIM. DR NADA LEVNAJIĆ
DR BORIS ANTONIJEVIĆ
PRIM. DR JOVO SEKULOVIĆ
PRIM. DR MOMČILO MILOVANOVIĆ
PRIM. DR MIODRAG CAKIĆ
PRIM. DR ALJOŠA KRPO
ASS. MR. SCI. MED. ZORANA TELEBAKOVIĆ
DR IVANA DRULOVIĆ
PRIM. DR ALEKSANDAR KIROVSKI
PRIM. DR BOJAN MEHLE
PRIM. DR VIOLETA TULEŠKOVA
DR VERA TEODOSIĆ
DR MIOMIRA KARADŽIĆ
DR EVA PERIĆ
DR LILIJANA CVETKOVIĆ
DR JELKICA MEĐEDOVIĆ
DR MOMČILO PLAZINČIĆ
MR. SCI.MED. GORDAN MALIVUKOVIĆ
DR MILOŠ KALUĐEROVIĆ
DR DRAGOMIR ĐOKIĆ
DR GORICA BOJOVIĆ
DR SLAVICA VUKADINOVIĆ
DR GORDANA ROKNIĆ
DR MILKA KOSANOVIĆ
DR DRAGAN MILINKOVIĆ
DR BILJANA NIKITOVIĆ
DR NEDELJKA VRANJKOVIĆ
MR. SCI.MED. JANJA DOBRAŠINOVIĆ
DR NEDELJKA VRANJKOVIĆ
.
Na klinici za anesteziologiju i intezivno lečenje danas rade:
PROF. DR SCI.MED PREDRAG STEVANOVIĆ
PRIM. DR SNEŽANA SKELIĆ – ZATEŽIĆ
DR MILOVAN TRIFUNOVIĆ
DR JELENA MITROVIĆ – PARABUCKI
DR SRĐAN TRIČKOVIĆ
DR SONJA KAROVIĆ
DR NADA BARAĆ
DR NADICA ILIĆ – JOKANOVIĆ
DR BOJAN LUKIĆ
DR BRANKA POPOVIĆ
DR ALEKSANDRA ALBIJANIĆ
DR LJILJANA CRNOBARIĆ
DR DUŠKA IGNJATOVIĆ
DR VLADIMIR RADOVIĆ
DR OLIVERA MLADENOVIĆ
DR ALEKSANDRA VUKOTIĆ
DR ANA JANIĆIJEVIĆ
DR JELENA PEJOVIĆ
DR KATARINA OKETIĆ
DR AMELA ABAZOVIĆ
DR NIKOLA VASILIJEVIĆ
DR MARIJA JARKIN (specijalizant)
DR MARKO ĐURIĆ (specijalizant)